Đảm bảo thông suốt thủ tục đất đai: Cẩm nang thực hiện Nghị định 49/2026/NĐ-CP
Nhằm tránh gián đoạn các quy trình liên quan đến đất đai, việc nắm vững và áp dụng đúng đắn Nghị định 49/2026/NĐ-CP là vô cùng quan trọng. Văn bản này mang đến những hướng dẫn chi tiết, giúp cơ quan chức năng và người dân thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai một cách liền mạch, hiệu quả.
Nghị định 49/2026/NĐ-CP: Lộ trình tháo gỡ vướng mắc thủ tục đất đai
Chính phủ đã ban hành Nghị định 49/2026/NĐ-CP vào ngày 31/01/2026, với mục tiêu cụ thể hóa và hướng dẫn thi hành một số điều khoản của Nghị quyết 254/2025/QH15. Nghị quyết này tập trung vào việc đề xuất các cơ chế, chính sách nhằm giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai Luật Đất đai. Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành, đặt ra yêu cầu về sự chủ động trong việc áp dụng.
Vai trò của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong việc triển khai Nghị định 49/2026/NĐ-CP
Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thông qua Công văn 1153/BNNMT-QLĐĐ ngày 03/02/2026, đã chỉ đạo khẩn trương triển khai Nghị quyết 254/2025/QH15 và Nghị định 49/2026/NĐ-CP tới Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Một trong những yêu cầu quan trọng là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh cần sớm ban hành các quy định về trình tự, thủ tục hành chính đất đai theo Điều 15 của Nghị định 49/2026/NĐ-CP. Để hỗ trợ quá trình này, Bộ đã gửi kèm Phụ lục danh mục các thủ tục hành chính về đất đai đã được rà soát, hoàn thiện trong quá trình soạn thảo Nghị định.
Cục Quản lý đất đai hỗ trợ địa phương thực hiện thủ tục đất đai
Để đảm bảo sự liên tục trong hoạt động quản lý đất đai, Cục Quản lý đất đai đã ban hành Công văn 303/QLĐĐ-CSPC ngày 03/02/2026. Theo đó, Cục gửi đến các Sở Nông nghiệp và Môi trường các thủ tục hành chính về đất đai đã được công bố tại Quyết định 2304/QĐ-BNNMT (ngày 23/6/2025) và Quyết định 3380/QĐ-BNNMT (ngày 25/8/2025). Mục đích là để các địa phương có cơ sở tham mưu cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tiếp tục thực hiện các thủ tục này trong giai đoạn chờ ban hành bộ thủ tục hành chính mới theo Nghị định 49/2026/NĐ-CP.
Khẩn trương ban hành bộ thủ tục hành chính về đất đai theo Nghị định 49/2026/NĐ-CP
Các địa phương cần chủ động và khẩn trương ban hành bộ thủ tục hành chính về đất đai theo quy định của Nghị định 49/2026/NĐ-CP. Đồng thời, cần kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền để giải quyết mọi khó khăn, vướng mắc có thể phát sinh. Mục tiêu là đảm bảo sự thông suốt, tránh tạo ra “khoảng trống” về thủ tục hành chính trong thời gian chuyển tiếp, góp phần quan trọng vào việc không để gián đoạn thủ tục đất đai khi thực hiện Nghị định 49/2026/NĐ-CP.
Không để gián đoạn thủ tục đất đai khi thực hiện Nghị định 49/2026/NĐ-CP đúng không? (Hình từ Internet)
Pháp luật quy định đất đai thuộc sở hữu của ai?
Theo quy định tại Điều 12 của Luật Đất đai năm 2024, đất đai thuộc sở hữu toàn dân, và Nhà nước đóng vai trò đại diện chủ sở hữu, thực hiện quyền quản lý thống nhất. Nhà nước có trách nhiệm trao quyền sử dụng đất cho các đối tượng theo đúng quy định của pháp luật đất đai.
Trách nhiệm của Nhà nước đối với người sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024
Điều 15 của Luật Đất đai 2024 đã quy định rõ về trách nhiệm của Nhà nước đối với người sử dụng đất. Cụ thể:
Chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp và đào tạo nghề
Nhà nước có chính sách tạo điều kiện cho những người trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không còn đất sản xuất do quá trình chuyển đổi cơ cấu sử dụng đất và kinh tế. Các chính sách này bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm mới.
Cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Nhà nước có trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất cho người sử dụng đất khi họ đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật về đất đai.
Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư
Trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh hoặc phát triển kinh tế – xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng, Nhà nước có nghĩa vụ thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cho người có đất bị thu hồi theo đúng quy định pháp luật.
Tuyên truyền, phổ biến, trợ giúp pháp lý về đất đai
Nhà nước chịu trách nhiệm tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và cung cấp trợ giúp pháp lý cho người sử dụng đất. Điều này bao gồm việc hỗ trợ người dân thực hiện các chính sách, pháp luật, thủ tục hành chính về đất đai và khai thác thông tin từ cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.
Giải quyết tranh chấp và khiếu nại về đất đai
Nhà nước có trách nhiệm giải quyết các tranh chấp đất đai, cũng như các khiếu nại, tố cáo liên quan đến lĩnh vực đất đai, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất.